Təhsildə Xəyyam Fərəcov fenomeni...
Təhsil sadəcə dərs demək deyil. Təhsil – millətin yaddaşı, gələcəyin mayası, dövlətin görünməyən, amma ən möhkəm sütunudur. Bu sütunun möhkəmliyi isə kağız üzərində yazılan proqramlardan çox, onu həyata keçirən insanların mənəvi çəkisi ilə ölçülür. Belə insanlardan biri də Bakı şəhəri 248 saylı tam orta məktəbin direktoru Xəyyam Fərəcovdur – peşəkarlığı, dövlətə sədaqəti, insanlara münasibətdəki səmimiyyəti ilə seçilən ziyalı pedaqoq.
Direktor yox, məktəb atası
Xəyyam Fərəcov üçün direktor kabineti sadəcə inzibati məkan deyil. Bu otaq onun üçün qərarların verildiyi yox, məsuliyyətin daşındığı yerdir. O, məktəb direktor vəzifəsinə heç vaxt kreslo gözü ilə baxmayıb. Bu vəzifəni gələcək qarşısında borc, şagird qarşısında vicdan, dövlət qarşısında əmanət kimi qəbul edib.
Onun idarəçilik fəlsəfəsində əsas prinsip sadədir:
“Məktəb yaşamalıdır. Yaşayan məktəbdə uşaq öyrənər, müəllim inkişaf edər, valideyn arxayın olar.”
Təcrübə ilə formalaşan liderlik
Uzun illərin pedaqoji təcrübəsi Xəyyam müəllimi yalnız bilikli yox, həm də psixoloji cəhətdən dərin müşahidə qabiliyyətinə malik rəhbər kimi formalaşdırıb. O, müəllimi rəqəm kimi yox, şəxsiyyət kimi tanıyır. Hər bir pedaqoqun güclü və zəif tərəflərini bilir, onları sıxmaqla yox, inkişaf etdirməklə nəticə əldə edir.
Bu səbəbdən 248 saylı məktəbdə müəllimlər direktorundan çəkinmir, ona güvənir. Çünki bu etimadın təməlində qorxu yox, hörmət dayanır.
Müasir təhsil – şüar yox, praktikadır
Xəyyam Fərəcov müasir təhsili plakatlarda axtarmır. Onun üçün müasirlik:
dərsdə texnologiyanın düzgün tətbiqi,
müəllimin daim öyrənməsi,
şagirdin passiv dinləyici yox, fəal iştirakçı olmasıdır.
Məktəbdə müasir təhsil texnologiyalarının tətbiqi sistemli xarakter daşıyır. Müəllimlərin ixtisasartırma kurslarına cəlb edilməsi, metodiki müzakirələr, açıq dərslər, innovativ yanaşmalar – bunlar kağız üzərində deyil, real praktikada özünü göstərir.
Nəticə danışır
Statistika bəzən soyuq görünə bilər, amma bu rəqəmlərin arxasında illərin zəhməti dayanır. 248 saylı məktəbdə:
tədris göstəriciləri yüksəlir,
ali məktəblərə qəbul faizi ildən-ilə artır,
olimpiada və müsabiqələrdə şagirdlərin iştirakı genişlənir.
Bu, təsadüf deyil. Bu, düzgün təhsil strategiyasının nəticəsidir.
Vətənpərvərlik – dərs cədvəlinin kənarında yox, mərkəzində...
Xəyyam Fərəcov üçün vətənpərvərlik şüar deyil. Bu anlayış məktəbin ruhuna hopmalıdır. Məhz buna görə:
şəhidlərimizin xatirəsinə həsr olunan tədbirlər formal yox, mənalı keçirilir,
qazilərə, şəhid ailələrinə xüsusi həssaslıq göstərilir,
şagirdlərə vətən sevgisi sözlə yox, nümunə ilə aşılanır.
Bu məktəbdə şagird anlayır ki, Vətən dərsdənkənar mövzu deyil. Vətən – yaşanan dəyərdir.
Məktəb divarları da tərbiyə verir
Xəyyam müəllim məktəbin fiziki mühitinin də tərbiyəvi rol oynadığını yaxşı bilir. Ona görə:
sinif otaqları müasir avadanlıqlarla təmin edilir,
kitabxana fondu zənginləşdirilir,
laboratoriyalar gücləndirilir,
məktəbin estetik görünüşünə xüsusi diqqət yetirilir.
Çünki səliqəli mühit səliqəli düşüncə yaradır.
Valideyn–məktəb birliyi
Xəyyam Fərəcov valideyni məktəbin qapısında saxlamır. O, valideyni prosesin iştirakçısı edir. Məktəb–ailə əməkdaşlığı bu məktəbdə formal iclaslarla məhdudlaşmır. Burada:
valideynlərlə mütəmadi dialoq qurulur,
problemlər gizlədilmir,
həll yolları birlikdə axtarılır.
Bu da nəticədə uşağın inkişafına birbaşa təsir edir.
Ziyalılıq mövqeyi
Xəyyam Fərəcovun fərqləndirici cəhətlərindən biri də onun ziyalı mövqeyidir. O, hər situasiyada etik çərçivəni qoruyur, şəxsi ambisiyaları yox, ümumi marağı önə çəkir. Dövlətə sədaqəti səs-küylə yox, əməllə sübut edir.
Bir məktəbin yox, bir nəslin taleyi
Bu gün 248 saylı məktəbin məzunları cəmiyyətin müxtəlif sahələrində çalışır. Hər birinin həyatında bu məktəbin və onun rəhbərinin izi var. Bu iz bəzən müəllim tövsiyəsi, bəzən bir vaxtında deyilmiş bir söz, bəzən də sadəcə insani münasibət şəklində qalır.
Son söz əvəzi
Xəyyam Fərəcov təkcə məktəb direktoru deyil. O:
təhsilin vicdanıdır,
rəhbərliyin məsuliyyətidir,
ziyalılığın səssiz nümunəsidir.
Onun rəhbərliyi ilə 248 saylı tam orta məktəb sadəcə fəaliyyət göstərmir – inkişaf edir. Və bu inkişaf gələcəyin savadlı, vətənpərvər, düşünən gənclərinin yetişməsi deməkdir.
Sadiq YOLCU.
