Sosial şəbəkə canlı yayımlarından qanun pozuntularınadək: Yevlaxdakı iaşə obyektləri nəzarətdən kənardadırmı?

Müasir dövrdə sosial şəbəkələr yalnız ünsiyyət vasitəsi deyil, həm də ictimai nəzarət platformasına çevrilib. Xüsusilə TikTok, Facebook və digər platformalarda aparılan canlı yayımlar bəzən ictimaiyyətin diqqətindən yayınan halları üzə çıxarır. Son günlər Yevlax şəhərində fəaliyyət göstərdiyi bildirilən "Pub N:1" adlı iaşə obyektindən yayımlanan bəzi canlı görüntülər də ictimai müzakirələrə səbəb olub.

İddialara görə, həmin məkanda TikTok üzərindən canlı yayım zamanı spirtli içkilərin, qəlyanın və digər məhsulların nümayiş etdirilməsi, eləcə də qapalı məkanda tütün məmulatlarından istifadə hallarının açıq şəkildə göstərilməsi müşahidə olunur. Əgər bu iddialar təsdiqini taparsa, məsələ təkcə etik və ictimai məsuliyyət çərçivəsində deyil, həm də qanunvericilik baxımından araşdırılmalıdır.

Qapalı məkanlarda tütün istifadəsi qanunla məhdudlaşdırılıb

Azərbaycan Respublikasında "Tütün məmulatlarının istifadəsinin məhdudlaşdırılması haqqında" Qanuna əsasən, ictimai iaşə obyektlərinin qapalı hissələrində tütün məmulatlarının çəkilməsi və istifadəsi ilə bağlı ciddi məhdudiyyətlər mövcuddur.

Qanunun məqsədi vətəndaşların sağlamlığının qorunması, passiv siqaret çəkmənin qarşısının alınması və sağlam həyat tərzinin təşviq edilməsidir. Qəlyan da tütün məhsulu hesab olunduğundan, onun qapalı məkanlarda istifadəsi ilə bağlı eyni hüquqi tələblər tətbiq olunur.

Əgər sosial şəbəkələrdə yayılan görüntülərdə qapalı məkanda qəlyan istifadəsi faktı mövcuddursa, aidiyyəti dövlət qurumlarının həmin halları araşdırması ictimai maraq doğuran məsələdir.

Sosial şəbəkələrdə reklam məsələsi

Digər mühüm məqam isə sosial şəbəkə üzərindən aparılan yayımların reklam xarakteri daşıyıb-daşımamasıdır.

Əgər canlı yayımda müəyyən məhsulların istifadəsi nümayiş etdirilir, həmin məhsulların istehlakına təşviqedici çağırışlar edilir və bu, kommersiya məqsədi daşıyırsa, bu zaman məsələ reklam qanunvericiliyi baxımından da qiymətləndirilə bilər.

Xüsusilə gənclərin geniş istifadə etdiyi platformalarda alkoqollu içkilərin və tütün məhsullarının təşviqi cəmiyyət üçün həssas mövzu hesab olunur. Bu baxımdan aidiyyəti qurumların həmin yayımların məzmununu araşdırması məqsədəuyğun görünür.

İşçilərin sağlamlıq sənədləri məsələsi

İctimai iaşə obyektlərində fəaliyyət göstərən işçilərlə bağlı qanunvericilik müəyyən tələblər müəyyən edir.

Qida məhsulları ilə təmasda olan şəxslərin dövri tibbi müayinələrdən keçməsi və müvafiq sağlamlıq sənədlərinə malik olması ictimai sağlamlığın qorunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Bu səbəbdən belə obyektlərdə çalışan əməkdaşların:

• tibbi müayinədən keçib-keçməməsi;
• qüvvədə olan sağlamlıq arayışlarına malik olub-olmaması;
• sanitariya-gigiyena qaydalarına əməl edib-etməməsi

müvafiq dövlət nəzarəti çərçivəsində yoxlanıla bilər.

Əgər hər hansı nöqsan aşkarlanarsa, qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş inzibati tədbirlərin görülməsi mümkündür.

Əmək münasibətləri də diqqət mərkəzində olmalıdır

Araşdırılması vacib olan digər istiqamətlərdən biri əmək münasibətləridir.

Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinə əsasən, işəgötürənlə işçi arasında əmək münasibətləri rəsmi əmək müqaviləsi əsasında rəsmiləşdirilməlidir. Əmək müqaviləsi olmadan işçilərin fəaliyyətə cəlb edilməsi qanun pozuntusu hesab olunur.

Bu baxımdan aidiyyəti dövlət qurumları tərəfindən aşağıdakı məsələlərin də araşdırılması ictimai maraq kəsb edir:

• işçilərlə əmək müqavilələrinin bağlanıb-bağlanmaması;
• əmək müqavilələrinin elektron informasiya sistemində qeydiyyata alınıb-alınmaması;
• sosial sığorta ödənişlərinin həyata keçirilib-keçirilməməsi;
• əmək hüquqlarının təmin olunub-olunmaması.

Dövlət qurumlarının mövqeyi vacibdir

Qeyd edilməlidir ki, hüquqi dövlətdə hər hansı obyekt və ya sahibkarlıq subyekti haqqında irəli sürülən iddialar yalnız səlahiyyətli qurumların araşdırmasından sonra hüquqi qiymət ala bilər.

Bu səbəbdən sosial şəbəkələrdə yayılan məlumatlar və görüntülər əsasında qəti nəticələr çıxarmaq düzgün olmazdı. Lakin həmin materiallar yoxlama və araşdırma üçün əsas yarada bilər.

Məsələyə aşağıdakı qurumların diqqət yetirməsi ictimai maraq baxımından əhəmiyyətli görünür:

• Azərbaycan Respublikasının Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi;
• Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidməti;
• aidiyyəti sanitariya və epidemioloji nəzarət qurumları;
• hüquq-mühafizə orqanları;
• reklam və istehlakçı hüquqlarına nəzarət edən səlahiyyətli strukturlar.

P.S:

İctimai iaşə obyektləri yalnız biznes fəaliyyəti göstərən məkanlar deyil, həm də insanların sağlamlığı və təhlükəsizliyi ilə birbaşa əlaqəli müəssisələrdir. Buna görə də burada qanunvericiliyin tələblərinə riayət olunması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Əgər Yevlax şəhərində fəaliyyət göstərən sözügedən obyektlə bağlı səsləndirilən iddialar həqiqəti əks etdirirsə, bu hallara hüquqi qiymət verilməli və qanunvericiliyin tələblərinə uyğun tədbirlər görülməlidir. Əks halda isə obyektin fəaliyyəti ilə bağlı yaranmış suallara rəsmi aydınlıq gətirilməsi həm sahibkarlıq subyektinin, həm də ictimaiyyətin maraqlarına xidmət etmiş olar.

Hüquqi dövlətin əsas prinsiplərindən biri odur ki, heç kim qanundan üstün deyil və hər bir iddia faktlar, sübutlar və rəsmi araşdırma əsasında qiymətləndirilməlidir. Buna görə də məsələnin emosiyalarla deyil, hüquq müstəvisində araşdırılması ən doğru yanaşmadır.