Xalqın milli kimliyini yaşadan, onun tarixi yaddaşını nəsildən-nəslə ötürən ən müqəddəs dəyərlərdən biri ana dilidir. Dil sadəcə ünsiyyət vasitəsi deyil, xalqın ruhu, düşüncə tərzi, milli-mənəvi irsi və dövlətçilik ənənələrinin daşıyıcısıdır. Tarix sübut edib ki, milli dili qorunan xalqlar öz varlıqlarını, dövlətçilik ideallarını və mədəniyyətlərini də qoruyub saxlaya bilmişlər. Azərbaycan xalqı da əsrlər boyu ana dilini böyük məhəbbətlə yaşatmış, onu milli kimliyinin ayrılmaz hissəsinə çevirmişdir. Lakin bu dilin dövlət dili kimi hüquqi və siyasi status qazanması, onun inkişafının dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən birinə çevrilməsi məhz Ümummilli Lider Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır.
XX əsrin ikinci yarısında Azərbaycan mürəkkəb siyasi şəraitdə yaşayırdı. Sovet İttifaqının tərkibində olan respublikalarda milli dillərin istifadəsi müxtəlif məhdudiyyətlərlə üzləşirdi. Belə bir dövrdə ana dilinin hüquqlarını müdafiə etmək böyük siyasi iradə, uzaqgörənlik və milli məsuliyyət tələb edirdi. Heydər Əliyev bu məsuliyyəti üzərinə götürərək Azərbaycan dilinin gələcəyini dövlətçilik məsələsi kimi qiymətləndirdi.
1978-ci ildə qəbul edilən Azərbaycan SSR Konstitusiyasında Azərbaycan dilinin dövlət dili kimi təsbit olunması həmin dövr üçün cəsarətli və prinsipial addım idi. O illərdə belə bir qərarın qəbul edilməsi heç də asan başa gəlmirdi. Buna baxmayaraq, Heydər Əliyevin qətiyyəti və siyasi nüfuzu sayəsində Azərbaycan dili ilk dəfə hüquqi baxımdan dövlət dili statusu qazandı. Bu hadisə milli özünüdərkin güclənməsinə, xalqın mənəvi birliyinin möhkəmlənməsinə və gələcək müstəqilliyin ideoloji əsaslarının formalaşmasına mühüm töhfə verdi.
Heydər Əliyev ana dilinə yalnız hüquqi status qazandırmaqla kifayətlənmədi. O, Azərbaycan dilinin elmin, təhsilin, ədəbiyyatın, mədəniyyətin və dövlət idarəçiliyinin əsas dili kimi inkişafına xüsusi diqqət yetirdi. Məktəblərdə ana dilinin tədrisinin genişləndirilməsi, milli ədəbiyyatın inkişafına dəstək göstərilməsi, dilçilik elminin inkişafı və klassik ədəbi irsin qorunması istiqamətində həyata keçirilən tədbirlər milli dil siyasətinin mühüm tərkib hissəsinə çevrildi.
Azərbaycan dövlət müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra ana dilinin qorunması və inkişafı istiqamətində yeni mərhələ başlandı. 1993-cü ildə xalqın tələbi ilə yenidən hakimiyyətə qayıdan Heydər Əliyev milli dövlət quruculuğunun əsas sütunlarından biri kimi Azərbaycan dilinin inkişafını müəyyənləşdirdi. Müstəqil Azərbaycanın dövlətçilik konsepsiyasında ana dili milli təhlükəsizliyin, milli həmrəyliyin və mənəvi bütövlüyün vacib amili kimi dəyərləndirildi.
1995-ci ildə qəbul edilən müstəqil Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasında Azərbaycan dili dövlət dili kimi təsbit olundu. Bu, ölkənin hüquqi tarixində mühüm dönüş nöqtəsi idi. Konstitusiya ilə Azərbaycan dili dövlət idarəçiliyinin, qanunvericiliyin, təhsilin və ictimai həyatın bütün sahələrinin əsas dili kimi möhkəm hüquqi təminat əldə etdi.
Ümummilli Lider bununla da kifayətlənməyərək Azərbaycan dilinin saflığının qorunmasını, düzgün istifadəsini və zənginləşdirilməsini daim diqqət mərkəzində saxladı. Onun təşəbbüsü ilə qəbul edilən fərman və sərəncamlar dil siyasətinin sistemli şəkildə həyata keçirilməsinə geniş imkan yaratdı. Latın qrafikalı Azərbaycan əlifbasına tam keçid də milli-mədəni inkişafın mühüm mərhələlərindən biri oldu. Bu qərar Azərbaycan xalqının dünya ilə inteqrasiyasını sürətləndirməklə yanaşı, milli-mədəni irsin qorunmasına da xidmət etdi.
Heydər Əliyev dəfələrlə vurğulayırdı ki, "Hər bir xalqın milliliyini, mənəvi dəyərlərini yaşadan və inkişaf etdirən onun dilidir." Bu fikir sadəcə siyasi bəyanat deyil, bütöv bir dövlətçilik fəlsəfəsinin ifadəsi idi. O, ana dilini milli ideologiyanın əsas dayaqlarından biri hesab edir, hər bir Azərbaycan vətəndaşını bu müqəddəs sərvətə hörmətlə yanaşmağa çağırırdı.
Bu gün Azərbaycan Respublikasında həyata keçirilən dil siyasəti məhz Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi strateji kursun uğurlu davamıdır. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən imzalanan çoxsaylı fərman və sərəncamlar, dövlət proqramları və həyata keçirilən layihələr Azərbaycan dilinin beynəlxalq nüfuzunun artırılmasına, rəqəmsal mühitdə daha geniş tətbiqinə, terminologiyanın zənginləşdirilməsinə və dilimizin saflığının qorunmasına xidmət edir.
Qloballaşma dövründə müxtəlif dillərin təsiri artsa da, Azərbaycan dili öz zənginliyi, ifadə imkanları və milli ruhu ilə inkişaf etməkdə davam edir. Bu inkişafın təməlində isə Heydər Əliyevin uzaqgörən siyasəti dayanır. Onun ana dilinə göstərdiyi diqqət nəticəsində Azərbaycan dili bu gün müstəqil dövlətimizin rəmzlərindən biri, xalqımızın milli birliyinin və mənəvi bütövlüyünün ifadəsinə çevrilmişdir.
Ümummilli Lider Heydər Əliyevin Azərbaycan dilinə dövlət dili statusunun verilməsində oynadığı tarixi rol təkcə bir dövrün siyasi qərarı deyil, gələcək nəsillərə ünvanlanmış milli vəsiyyətdir. Bu vəsiyyət Azərbaycan xalqını öz dilinə sahib çıxmağa, onu qorumağa, inkişaf etdirməyə və dünya miqyasında layiqincə təmsil etməyə çağırır.
Azərbaycan dili bizim milli qürurumuz, dövlətçiliyimizin mənəvi dayağı və xalqımızın əbədi varlığının simvoludur. Bu müqəddəs dəyərin bu günə qədər yaşaması və dövlət dili kimi möhkəmlənməsi isə Ümummilli Lider Heydər Əliyevin müdrik siyasətinin, sarsılmaz iradəsinin və milli təfəkkürünün ən parlaq təzahürlərindən biri kimi tarixdə əbədi yaşayacaqdır.
Nazimə Şamıyeva
YAP Füzuli rayon təşkilatının sədri
