Hər bir xalqın milli kimliyini, tarixi yaddaşını və mənəvi varlığını yaşadan ən müqəddəs dəyərlərdən biri onun ana dilidir. Dil sadəcə ünsiyyət vasitəsi deyil; o, xalqın düşüncə tərzini, dünyagörüşünü, mədəniyyətini, adət-ənənələrini və dövlətçilik fəlsəfəsini gələcək nəsillərə daşıyan ən möhkəm körpüdür. Məhz buna görə də müstəqil Azərbaycanın dövlət siyasətində ana dilinin qorunması, inkişaf etdirilməsi və zənginləşdirilməsi daim prioritet istiqamətlərdən biri olub.
Hər il 1 avqustun Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günü kimi qeyd olunması milli-mənəvi dəyərlərimizə göstərilən yüksək dövlət qayğısının təzahürüdür. Bu əlamətdar gün təkcə dilimizin keçdiyi şərəfli inkişaf yolunu xatırlatmır, eyni zamanda hər bir vətəndaşa ana dilinin saflığının qorunması və gələcək nəsillərə ötürülməsi məsuliyyətini bir daha xatırladır.
Azərbaycan dilinin dövlət dili kimi möhkəmlənməsi və milli ideologiyanın əsas sütunlarından birinə çevrilməsi bilavasitə Ümummilli Lider Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır. O, hələ sovet dövründə, milli kimliyin sıxışdırıldığı mürəkkəb siyasi şəraitdə Azərbaycan dilinin hüquqlarını qətiyyətlə müdafiə etdi. 1978-ci ildə qəbul edilən Azərbaycan SSR Konstitusiyasında Azərbaycan dilinin dövlət dili kimi təsbit olunması həmin dövr üçün böyük siyasi iradənin və milli təfəkkürün parlaq nümunəsi idi. Bu addım xalqın milli özünüdərkinin qorunmasına və gələcək müstəqillik ideyasının möhkəmlənməsinə mühüm töhfə verdi.
Ulu Öndər dəfələrlə vurğulayırdı: "Millətin milliliyini saxlayan onun dilidir." Bu fikir sadəcə aforizm deyil, müstəqil Azərbaycan dövlətinin milli siyasətinin fəlsəfi əsasını təşkil edən fundamental tezisdir. Heydər Əliyev üçün Azərbaycan dili xalqın mənəvi pasportu, milli birliyin və dövlət müstəqilliyinin əsas dayaqlarından biri idi. Məhz onun təşəbbüsü ilə 2001-ci il avqustun 1-də latın qrafikalı Azərbaycan əlifbasına tam keçid təmin edildi və həmin tarix Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günü elan olundu. Bununla ölkənin informasiya məkanı, təhsil sistemi və nəşriyyat fəaliyyəti yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoydu.
Bu gün Prezident İlham Əliyev Ulu Öndərin müəyyən etdiyi dil siyasətini dövrün çağırışlarına uyğun şəkildə uğurla davam etdirir. Qloballaşmanın sürətləndiyi, rəqəmsal texnologiyaların həyatın bütün sahələrinə nüfuz etdiyi bir zamanda Azərbaycan dilinin zənginliyinin qorunması, istifadəsinin genişləndirilməsi və beynəlxalq müstəvidə nüfuzunun artırılması dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri olaraq qalır.
Prezident İlham Əliyevin imzaladığı fərman və sərəncamlar Azərbaycan dilinin tətbiqinin təkmilləşdirilməsi, dövlət dilinin informasiya məkanında qorunması, dil normalarına əməl olunmasının gücləndirilməsi, klassik ədəbi irsin latın qrafikası ilə yenidən nəşri, lüğətçilik və terminologiya sahəsinin inkişafı üçün mühüm hüquqi baza formalaşdırıb. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası yanında Terminologiya Komissiyasının fəaliyyətinin gücləndirilməsi, elektron resursların yaradılması, dövlət qurumlarında və mediada ədəbi dil normalarına nəzarətin artırılması bu istiqamətdə həyata keçirilən ardıcıl siyasətin mühüm tərkib hissəsidir.
Xüsusilə işğaldan azad olunmuş Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda Azərbaycan dilinin səslənməsi, məktəblərin, universitetlərin, mədəniyyət müəssisələrinin fəaliyyətə başlaması yalnız təhsil və mədəniyyət hadisəsi deyil, həm də milli suverenliyin və tarixi ədalətin bərpasının mənəvi rəmzidir. Bu torpaqlarda Azərbaycan dilində səslənən ilk dərs zəngi, ilk kitab, ilk teatr tamaşası və ilk rəsmi sənəd dövlətçiliyimizin təntənəsinin ifadəsidir.
Müasir dövrdə ana dilinin qarşısında yeni çağırışlar da mövcuddur. Xarici dillərin geniş yayılması, sosial şəbəkələrdə dil normalarının pozulması, yad sözlərin həddindən artıq işlədilməsi və rəqəmsal mühitdə dil mədəniyyətinin zəifləməsi cəmiyyət qarşısında yeni vəzifələr müəyyənləşdirir. Dövlətin həyata keçirdiyi siyasət yalnız hüquqi mexanizmlərlə məhdudlaşmır. Burada müəllimdən jurnalistə, alimdən yazıçıya, valideyndən gəncə qədər hər kəsin üzərinə mühüm məsuliyyət düşür. Ana dilini qorumağın ən təsirli yolu onu düzgün, zəngin və sevgi ilə işlətməkdir.
Azərbaycan dili artıq təkcə ölkə daxilində deyil, dünyanın müxtəlif guşələrində yaşayan milyonlarla soydaşımızı birləşdirən mənəvi bağa çevrilib. Diaspor təşkilatlarının fəaliyyəti, xarici universitetlərdə Azərbaycan dili üzrə proqramların açılması, beynəlxalq tədbirlərdə dilimizin daha çox istifadə olunması onun qlobal mövqeyinin gücləndiyini göstərir. Bu, müstəqil Azərbaycanın artan siyasi nüfuzunun və milli-mədəni potensialının təbii nəticəsidir.
1 Avqust – Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günü bizə bir daha xatırladır ki, dilə hörmət dövlətə hörmətdir, ana dilini qorumaq isə milli kimliyi qorumaq deməkdir.
Ulu Öndər Heydər Əliyevin əsasını qoyduğu dil siyasəti bu gün Prezident İlham Əliyev tərəfindən yeni məzmunla zənginləşdirilərək uğurla davam etdirilir. Dövlətimizin ana dilinə göstərdiyi ardıcıl qayğı milli-mənəvi dəyərlərimizin etibarlı şəkildə qorunduğunu və Azərbaycan dilinin gələcək əsrlərdə də xalqımızın milli varlığının ən qüdrətli ifadəsi olaraq yaşayacağını təmin edir.
Azərbaycan dili dünənimizi yaşadan irs, bu günümüzü birləşdirən dəyər və sabahımızı formalaşdıran strateji sərvətdir. Bu dili qorumaq hər bir azərbaycanlının vətəndaşlıq borcu, onu inkişaf etdirmək isə müstəqil dövlətimizin gələcəyinə xidmət edən ən müqəddəs missiyalardan biridir.
Dilimizi sevək, qoruyaq!
Jalə Əliyeva
Milli Məclisin deputatı
