Müşfiq Məmmədli: “Bu Bəyannamə Türk Dövlətləri Təşkilatını daha güclü siyasi platformaya çevirə bilər”- ŞƏRH

Türk Dövlətləri Təşkilatının Çolpon-Atada keçirilən Zirvə görüşü çərçivəsində qəbul olunan Çolpon-Ata Bəyannaməsi Türk dünyasında siyasi, iqtisadi, nəqliyyat, enerji və humanitar əməkdaşlığın daha da dərinləşdirilməsi baxımından mühüm sənəd hesab olunur. Bəyannamədə üzv dövlətlər arasında inteqrasiyanın gücləndirilməsi, parlamentlərarası əlaqələrin inkişafı, regional təhlükəsizlik, rəqəmsal transformasiya və Orta Dəhlizin əhəmiyyətinin artırılması kimi strateji istiqamətlər öz əksini tapıb.

Milli Məclisin deputatı Müşfiq Məmmədli mövzu ilə bağlı Qaynarxett.az-a açıqlama verib.

Çolpon-Ata Bəyannaməsini Türk dünyasının inteqrasiyasında yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirmək olar. Çünki sənəd yalnız siyasi həmrəylik bəyanatı deyil, eyni zamanda iqtisadi, nəqliyyat, enerji, rəqəmsal transformasiya, təhlükəsizlik, humanitar əməkdaşlıq və parlamentlərarası koordinasiya üzrə konkret fəaliyyət istiqamətlərini müəyyənləşdirir. Bu isə əməkdaşlığın simvolik səviyyədən institusional və praktik mərhələyə keçdiyini göstərir.
Türk Dövlətləri Təşkilatının gələcəkdə daha güclü siyasi platformaya çevrilməsinə təsiri ondan ibarət olacaq ki, Bəyannamə üzv dövlətlərin beynəlxalq məsələlərdə vahid mövqe nümayiş etdirməsini, regional təhlükəsizlik üzrə koordinasiyanı və ortaq maraqların müdafiəsini gücləndirir. Bu proses təşkilatın beynəlxalq nüfuzunu artırmaqla yanaşı, onu Avrasiya məkanında mühüm siyasi aktorlardan birinə çevirə bilər. İqtisadi inteqrasiyanın dərinləşməsi də siyasi əməkdaşlığın möhkəmlənməsinə xidmət edəcək.
Azərbaycan bu prosesdə bir neçə istiqamətdə lider rolunu oynaya bilər:

• Orta Dəhlizin inkişafı və nəqliyyat-logistika infrastrukturunun genişləndirilməsi;
• enerji təhlükəsizliyi və yaşıl enerji əməkdaşlığının təşviqi;
• rəqəmsal transformasiya, süni intellekt və innovasiya sahəsində birgə layihələrin həyata keçirilməsi;
• postmünaqişə bərpası, “ağıllı şəhər” və “ağıllı kənd” modellərinin paylaşılması;
• parlament diplomatiyasının və hüquqi harmonizasiyanın gücləndirilməsi.

Bəyannamədə nəzərdə tutulan qərarların icrası üçün parlamentlər arasında qanunvericiliyin yaxınlaşdırılması, birgə komitə iclaslarının keçirilməsi, ortaq hüquqi təşəbbüslərin hazırlanması, parlamentlərarası monitorinq mexanizminin yaradılması və qəbul olunan qərarların icrasına dair müntəzəm hesabatlılıq sisteminin formalaşdırılması vacibdir. TÜRKPA bu istiqamətdə daha fəal koordinasiya platforması kimi çıxış edə bilər.
Çolpon-Ata Bəyannaməsinin Orta Dəhliz, enerji və nəqliyyat layihələrinə töhfəsi xüsusilə əhəmiyyətlidir. Sənəd Xəzərdən keçən beynəlxalq nəqliyyat marşrutlarının inkişafını, gömrük prosedurlarının sadələşdirilməsini, rəqəmsal logistika həllərinin tətbiqini və nəqliyyat əlaqələrinin genişləndirilməsini dəstəkləyir. Bu, Orta Dəhlizin rəqabət qabiliyyətini artıracaq, yükdaşımaların həcmini yüksəldəcək və Türk dövlətlərinin Avropa ilə Asiya arasında əsas tranzit məkan kimi mövqeyini gücləndirəcək. Eyni zamanda enerji layihələrinin əlaqələndirilməsi, yaşıl enerji ixracı və yeni interkonnektorların yaradılması istiqamətində əməkdaşlığa əlavə impuls verəcək.
Ümumilikdə, Çolpon-Ata Bəyannaməsi Türk dünyasının ortaq siyasi iradəsini praktik layihələr və institusional mexanizmlərlə birləşdirən mühüm strateji sənəd kimi qiymətləndirilə bilər. Bu baxımdan onun uzunmüddətli təsiri yalnız Türk Dövlətləri Təşkilatının daxilində deyil, bütövlükdə Avrasiya məkanının geosiyasi və geoiqtisadi arxitekturasında da hiss olunacaq.