Təbiətin qorunduğu ərazidə şəffaflıq da qorunmalıdır
Göygöl Milli Parkı Azərbaycanın təbiət xəritəsində xüsusi yeri olan ərazilərdəndir. Burada söhbət yalnız turistlərin istirahət etdiyi mənzərəli bir məkandan getmir. Göygöl Milli Parkı biomüxtəlifliyin qorunması, təbii sərvətlərin mühafizəsi və ekoturizmin inkişaf etdirilməsi məqsədilə yaradılmış xüsusi mühafizə olunan ərazidir. Rəsmi məlumatlara görə, park Göygöl, Daşkəsən və Goranboy rayonlarının ərazilərini əhatə edir.
Ona görə də burada tətbiq edilən hər bir qayda adi istirahət məkanındakı qaydadan daha ciddi olmalıdır.
Amma son vaxtlar parkın fəaliyyəti ilə bağlı ictimaiyyət arasında bir sıra suallar səslənir.
Əsas sual isə budur:
Milli parkda qaydalar hamıya eyni cür tətbiq olunurmu?
Avtobus var, bəs şəxsi avtomobillər necə?
Park ərazisində turistlərin müəyyən marşrutlar üzrə daşınması üçün nəqliyyat imkanlarının olması təbiidir. Rəsmi məlumatlarda da Göygöl Milli Parkının bir neçə ekoturizm marşrutunda nəqliyyat vasitəsi kimi avtomobilin nəzərdə tutulduğu göstərilir. Məsələn, Göygöl–Maralgöl, Qaragöl və Kəpəzdağı marşrutlarının təsvirində avtomobildən istifadə mümkün nəqliyyat vasitəsi kimi qeyd olunur.
Lakin burada başqa bir məsələ ortaya çıxır.
Əgər parkın müəyyən hissələrinə turist avtobusları və parkın təşkil etdiyi nəqliyyat vasitələri ilə getmək mümkündürsə, şəxsi avtomobillərin əraziyə buraxılması hansı meyarlarla həyata keçirilir?
Kimlərə icazə verilir?
Bu icazələr hansı sənədə əsasən verilir?
Şəxsi avtomobilin parka buraxılması üçün xüsusi icazə tələb olunurmu?
Əgər tələb olunursa, bu icazəni kim verir?
Əgər belə icazə ümumiyyətlə nəzərdə tutulmayıbsa, onda bəzi şəxsi avtomobillər parkın ərazisində necə hərəkət edir?
Bu sualların cavabı ictimaiyyət üçün açıq olmalıdır.
Çünki milli park dövlətin və xalqın təbii sərvətidir. Burada “kiminsə maşınıdır”, “tanışdır”, “xidməti işi var” kimi qeyri-rəsmi yanaşmaların meydana çıxması yolverilməzdir.
Qayda varsa, istisna da sənədlə əsaslandırılmalıdır
Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin rəsmi qaydalarında milli park ərazilərində ekoturizmin müəyyən edilmiş marşrutlar üzrə həyata keçirilməli olduğu, ziyarətçilərin təyin olunmuş marşrutlardan kənara çıxmamalı olduğu bildirilir.
Eyni zamanda rəsmi marşrutların özündə avtomobildən istifadə nəzərdə tutulması göstərir ki, məsələ “parkda ümumiyyətlə avtomobil ola bilərmi?” sualından daha mürəkkəbdir.
Əsas məsələ kimin, hansı avtomobillə, hansı məqsədlə və hansı icazə ilə əraziyə daxil olmasıdır.
Məhz bu məlumatlar ictimaiyyətə açıqlanmalıdır.
Bir başqa ciddi məsələ – çek
Park ərazisində fəaliyyət göstərən iaşə obyektləri ilə bağlı da ziyarətçilərin narazılıqları və sualları var.
İddialara görə, bəzi obyektlərdə müştərilərə ödəniş etdikdən sonra kassa çeki təqdim edilmir.
Əgər bu hal həqiqətən baş verirsə, məsələ sadəcə “çek vermədilər” səviyyəsində qalmır.
Çünki Dövlət Vergi Xidmətinin 2026-cı il məlumatında masa arxasında xidmət göstərilən ictimai iaşə obyektlərində e-kassanın sifarişin qəbulu və təqdim olunması ilə eyni vaxtda satış çekini formalaşdırmalı olduğu açıq şəkildə göstərilir.
Onda sual yaranır:
Göygöl Milli Parkında fəaliyyət göstərən iaşə obyektlərinin hamısında kassa aparatları işləyirmi?
Müştəriyə fiskal çek verilməsi necə nəzarətdə saxlanılır?
Çek təqdim etməyən obyektlərə münasibətdə hansı tədbirlər görülüb?
Əgər bütün obyektlər qaydalara əməl edirsə, bunu təsdiqləmək çox asandır.
Əgər hansısa obyekt qaydanı pozursa, onun məsuliyyətə cəlb edilməsi də qanunun tələbidir.
Parkda kommersiya fəaliyyəti varsa, şəffaflıq da olmalıdır
Göygöl Milli Parkının rəsmi internet resursunda park ərazisində iaşə və ticarət obyektlərinin fəaliyyətinə dair məlumatlar da yer alır. Nazirliyin qaydalarında xüsusi mühafizə olunan ərazilərdə müəyyən şərtlər və müqavilələr əsasında turistlərə rekreasiya xidmətlərinin göstərilməsi, müvəqqəti iaşə və ticarət obyektlərinin yerləşdirilməsi mümkün hesab olunur.
Deməli, burada da əsas sual obyektlərin fəaliyyət göstərib-göstərməməsi deyil.
Hansı obyekt hansı hüquqi əsasla fəaliyyət göstərir?
Müqaviləsi varmı?
Vergi uçotundadırmı?
Kassa aparatı işlədilirmi?
Müştəriyə fiskal çek təqdim edilirmi?
Park ərazisindən istifadə üçün dövlətə və ya müvafiq quruma hansı ödənişlər edilir?
Bütün bunlar açıq və şəffaf olmalıdır.
Yusif Kazımova suallar
Hazırda Göygöl Milli Parkının rəsmi saytında rəhbər kimi Yusif Kazımov göstərilir.
Təbii ki, burada məqsəd park rəhbərliyini əvvəlcədən ittiham etmək deyil.
Əksinə, ictimaiyyətin narahatlığını aradan qaldırmaq üçün park rəhbərliyinin mövqeyini eşitmək vacibdir.
Cənab Yusif Kazımovdan soruşmaq istərdik:
- Park ərazisinə şəxsi avtomobillərin giriş qaydaları hansılardır?
- Şəxsi avtomobillərə kim və hansı əsasla icazə verir?
- Park ərazisində hərəkət edən şəxsi avtomobillərin sayı və onlara verilmiş icazələrin statistikası aparılırmı?
- Parkdakı iaşə obyektlərinin fəaliyyəti hansı müqavilələr əsasında həyata keçirilir?
- Bu obyektlərin hamısında kassa aparatı mövcuddurmu?
- Ziyarətçilərə fiskal çek verilməsinə nəzarət olunurmu?
- Son bir ildə park ərazisində fəaliyyət göstərən obyektlər üzrə hər hansı yoxlama aparılıbmı?
- Qayda pozuntusu müəyyən edilibsə, hansı tədbirlər görülüb?
Bunlar ittiham deyil.
Bunlar ictimaiyyətin cavabını bilməyə haqqı çatdığı suallardır.
Göygöl yalnız mənzərə deyil
Göygöl Milli Parkının dəyəri onun gözəlliyindən qat-qat böyükdür. Burada nadir flora və fauna növləri qorunur, o cümlədən Qafqaz maralı kimi nadir heyvan növlərinin mühafizəsi həyata keçirilir.
Ona görə də milli parkın idarə olunması yalnız turist sayının artırılması, bilet satışı və iaşə xidmətlərinin təşkili ilə ölçülməməlidir.
Burada qanun, nizam-intizam, şəffaflıq və ictimai nəzarət daima ön planda dayanmalıdır.
Parkın rəsmi qaydalarında ərazidə müəyyən edilmiş marşrutlardan kənara çıxmamaq, təbiəti çirkləndirməmək və digər tələblərə əməl etmək ziyarətçilər üçün məcburi qayda kimi göstərilir.
Bəs qaydalara nəzarət edənlərin öz fəaliyyətinə kim nəzarət edir?
Ən vacib sual, bəlkə də, budur.
Təbiətin qorunduğu yerdə qanun da qorunmalıdır.
Göygöl Milli Parkı kiminsə şəxsi mülkü deyil. O, Azərbaycanın milli sərvətidir.
Burada avtobusun da, şəxsi avtomobilin də, restoranın da, kafedə satılan bir stəkan çayın da öz qaydası olmalıdır.
Və həmin qayda hamı üçün eyni olmalıdır.
Əgər belədirsə, bunu sənədlərlə göstərmək mümkündür.
Əgər belə deyilsə, onda aidiyyəti dövlət qurumlarının məsələyə aydınlıq gətirməsinin vaxtıdır.
Çünki Göygölün suyu şəffaf olduğu kimi, onun idarəçiliyi də şəffaf olmalıdır.
