Gecə sakitdir. Sanki dünya nəfəsini saxlayıb, zamanın özünə də fasilə verilib. Küçələr boş, səslər susub, insanın içində isə qəribə bir aydınlıq oyanır. Gündüzün səs-küyü, tələskənliyi, insanları bir-birinə qarışdıran o görünməz axın gecə dayanır və hər kəs öz daxilinə çəkilir.
Sabah yenə hər şey başlayacaq. İnsanlar işə tələsəcək, küçələr dolacaq, maşınlar şəhərin damarları kimi hərəkət edəcək, həyat öz ritmini davam etdirəcək. Hər kəs bir istiqamətə gedəcək, amma az adam düşünəcək ki, bu istiqamətin içində özü haradadır.
Gecə isə başqa həqiqəti açır. Gecə insanı özü ilə üz-üzə qoyur. Burada nə tamaşaçı var, nə alqış, nə də ittiham. Burada yalnız vicdan var. Hüquq müdafiəçisi üçün isə bu an daha sərtdir, çünki o yalnız qanun qarşısında deyil, həm də öz daxilindəki ədalət qarşısında dayanır.
Qanunlar yazıla bilər, dəyişdirilə bilər, izah oluna bilər. Amma insanın içindəki ölçü dəyişmir. O ölçü ruhun sükutunda danışır. Əgər insan gecənin bu səssizliyində özünə hesabat verə bilirsə, əgər özünə baxıb deyə bilirsə ki, mən heç kimin haqqını tapdalamadım, mən ədalətdən dönmədim, mən qorxudan yox, həqiqətdən yaşadım, bu artıq maddi dünyada ölçülə bilməyən bir qazancdır.
Ruhun sakitliyi təsadüf deyil. Bu, seçimin nəticəsidir. İnsan hər gün seçim edir, ya rahat yalanın tərəfində durur, ya da çətin həqiqətin. Həqiqətin yolu ağırdır, amma o yol insanı parçalamır, onu bütövləşdirir.
Ən böyük azadlıq da buradadır. Xarici azadlıq mübahisə mövzusu ola bilər, məhdudlaşdırıla bilər, əlindən alına bilər. Amma insanın daxilindəki azadlıq yalnız onun öz qərarından asılıdır. Vicdan azaddırsa, ruh sakitdirsə, insan artıq qalibdir.
Nəticədə insan tək qalanda, heç kim görməyəndə, heç kim eşitməyəndə, özünə bir cümlə deməlidir. Bu cümlə nə pafosdur, nə də təsəlli. Bu, hökm kimidir.
Mənim ruhum azaddır. Mən Tanrının qarşısında təmizəm.
Əgər insan bunu səmimi şəkildə deyə bilirsə, deməli o, həyatın ən çətin imtahanından keçib.
David Seliverstov,
Magen David Azərbaycan İnsan Hüquqları Müdafiə Mərkəzinin rəhbəri
