Bu gün ölkəmizin kənd təsərrüfatının inkişafı, regionların sosial-iqtisadi dirçəlişi və ərzaq təhlükəsizliyinin təmin olunması baxımından son dərəcə vacib olan təkliflər vermək istəyirəm.
İlk növbədə fermerlər üçün uzunmüddətli və aşağı faizli kredit mexanizmlərinin qanunvericilik səviyyəsində daha aydın, şəffaf və əlçatan şəkildə tənzimlənməsi vacibdir. Bu gün bir çox fermerlər maliyyə resurslarına çıxışda ciddi çətinliklərlə üzləşir. Qısa müddətli, yüksək faizli kreditlər kənd təsərrüfatı kimi mövsümi və riskli sahə üçün effektiv deyil. Fermer torpağa yatırım edərkən, texnika alarkən və ya heyvandarlığı genişləndirərkən sabaha əmin olmalıdır. Dövlət tərəfindən dəstəklənən uzunmüddətli və sabit maliyyə mexanizmləri isə bu etimadı formalaşdıran əsas amillərdən biridir.
Eyni zamanda aqrar sığorta sisteminin sadələşdirilməsi və əhatə dairəsinin genişləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Təbii fəlakətlər, quraqlıq, sel, xəstəliklər və bazar dalğalanmaları fermerin bütün zəhmətini bir anda puça çıxara bilər. Əgər sığorta mexanizmi mürəkkəbdirsə, sənədləşmə ağırdırsa və real kompensasiya təmin etmirsə, fermer bu sistemə etibar etməyəcək. Biz elə bir aqrar sığorta modeli formalaşdırmalıyıq ki, o həm sadə, həm sürətli, həm də real qoruyucu mexanizm rolunu oynasın.
Digər mühüm məsələ torpaq icarəsi və istifadəsi ilə bağlı prosedurların əsaslı şəkildə yüngülləşdirilməsidir. Bu gün bir çox sahibkar və gənc fermer torpaq əldə etmək və ya uzunmüddətli icarəyə götürmək üçün həddindən artıq bürokratik maneələrlə üzləşir. Bu isə təşəbbüskarlığı azaldır, investisiya marağını zəiflədir. Torpaq kənd təsərrüfatının əsas istehsal vasitəsidir və onun istifadəsi sadə, şəffaf və uzunmüddətli təminatlarla tənzimlənməlidir.
Bununla yanaşı, kənd yerlərində fəaliyyət göstərən emal müəssisələrinə vergi və sosial güzəştlərin artırılması xüsusi stimullaşdırıcı rol oynaya bilər. Məhsul yalnız yetişdirilməməli, eyni zamanda yerində emal edilməli, əlavə dəyər yaradılmalıdır. Bu, həm fermerin gəlirini artırar, həm yeni iş yerləri açar, həm də regionlarda iqtisadi aktivliyi gücləndirər. Kənddə emal sənayesi inkişaf etdikcə nəqliyyat xərcləri azalacaq, məhsul itkisi minimuma enəcək və daxili bazar daha stabil təmin olunacaq.
Bütün bu tədbirlərin əsas məqsədi təkcə kənd təsərrüfatı məhsullarının həcmini artırmaq deyil. Əsas məqsəd kənddə həyatın keyfiyyətini yüksəltmək, gənclər üçün perspektiv yaratmaq, onların kütləvi şəkildə şəhərlərə köçünün qarşısını almaqdır. Kənddə iş, gəlir və sosial təminat varsa, gənc də, ailə də öz doğma torpağında qalmağa üstünlük verəcək.
Nəticə etibarilə, güclü kənd təsərrüfatı – güclü iqtisadiyyat, sosial sabitlik və milli təhlükəsizlik deməkdir. Ərzaq təhlükəsizliyi isə artıq təkcə iqtisadi məsələ deyil, strateji dövlət məsələsidir.
Əgər biz bu sahədə sistemli islahatlar aparsaq, fermeri real dəstəkləsək və regionlara məqsədyönlü investisiya yönəltsək, yaxın illərdə həm kəndlərimizin siması dəyişəcək, həm də ölkəmizin dayanıqlı inkişafı daha möhkəm təməl üzərində qurulacaq.
Razi Nurullayev
Milli Məclisin deputatı
