Hər bir xalqın tarixi varlığı, mənəvi ruhiyyəsi və dövlətçilik təfəkkürü ilk növbədə onun ana dilində təcəssüm tapır. Azərbaycan dili əsrlər boyu min bir sınaqdan keçərək xalqımızın milli varlığını qoruyan, zəngin mədəniyyətimizi, ədəbiyyatımızı və tarixini nəsildən-nəslə ötürən en müqəddəs sərvətimiz olmuşdur. Tarixin mürəkkəb dövrəclərində məhz ana dilimiz bizi bir xalq kimi birləşdirmiş, milli kimliyimizi itirməyə imkan verməmişdir.
Avqustun 1-i ölkəmizdə Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günü kimi qeyd olunur. Bu əlamətdar tarix sadəcə təqvimdəki bir bayram günü deyil, milli qürurumuzun, dövlətçilik tariximizin və mənəvi dəyərlərimizin təntənəsidir. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin dediyi kimi: “Xalqı xalq edən, milləti millət edən onun ana dilidir.” Bu kəlam dövlətimizin dil siyasətinin fəlsəfəsini tam aydınlığı ilə ifadə edir.
Milli dil məsələsi hər zaman böyük cəsarət və siyasi iradə tələb edib. Sovet rejiminin sərt qadağaları, milli dillərin sıxışdırıldığı və 1930-cu illər repressiyalarının acı xatirələrinin hələ də yaşadığı bir dövrdə – 1970-ci illərdə ana dili haqqında açıq danışmaq böyük risk idi. Lakin Ümummilli Lider Heydər Əliyev müstəsna qətiyyət nümayiş etdirərək 1978-ci il aprelin 2-də Azərbaycan SSR Konstitusiyasına Azərbaycan dilinin dövlət dili olması barədə maddənin (73-cü maddə) daxil edilməsinə nail oldu. Bu, yalnız hüquqi norma deyil, gələcək müstəqilliyimizin ideoloji təməli idi.
Müstəqillik illərində bu strateji xətt daha da möhkəmləndirildi. 1995-ci ildə ümumxalq səsverməsi ilə qəbul edilən Əsas Qanunumuzun 21-ci maddəsində dövlət dilimizin Azərbaycan dili olduğu təsbit edildi, 2002-ci ildə isə "Azərbaycan Respublikasında dövlət dili haqqında" Qanun qəbul olundu. 2001-ci il avqustun 9-da imzalanmış Fərmanla 1 Avqust gününün Dil Bayramı elan edilməsi və latın qrafikalı əlifbaya tam keçidin təmin olunması dövlətimizin ana dilimizə verdiyi yüksək dəyərin bariz nümunəsidir.
Bu gün həmin siyasi iradə Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir. Dövlət başçımızın təşəbbüsü ilə qəbul edilən Dövlət proqramları, latın qrafikalı nəşrlərin kütləviləşdirilməsi, dilin saflığının qorunması üzrə fərmanlar və 2025-ci ildə dövlət dilinin tətbiqinə nəzarət mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi bu sahədəki islahatların ardıcıl xarakter daşıdığını göstərir. Ölkə Rəhbərinin dəfələrlə vurğuladığı kimi, Azərbaycan dili o qədər zəngindir ki, onun heç bir xarici kəlməyə ehtiyacı yoxdur.
Bu gün – qloballaşma, rəqəmsallaşma və süni intellekt əsrində qarşımızda yeni çağırışlar dayanır. İnternet məkanında, sosial şəbəkələrdə və rəqəmsal platformalarda Azərbaycan dilinin mövqelərinin möhkəmləndirilməsi, terminoloji bazaların və süni intellekt sistemlərinin ana dilimizdə formalaşdırılması milli təhlükəsizlik və strateji gələcək məsələsidir.
Azərbaycan dili Nizaminin hikmətini, Füzulinin qəzəllərini, Xətainin dövlətçilik təfəkkürünü, Üzeyir bəyin musiqisini və Bəxtiyar Vahabzadənin istiqlal ruhunu yaşadan böyük bir xəzinədir. Dünyada 50 milyondan çox soydaşımızı birləşdirən bu dili qorumaq, saflığını saxlayaraq rəqəmsal gələcəyə daşımaq təkcə dövlət qurumlarının və deputatların deyil, alimlərin, müəllimlərin, gənclərin – bir sözlə, hər bir Azərbaycan vətəndaşının müqəddəs borcudur.
Ana dilimizi sevmək, onu düzgün işlətmək və qorumaq bizim gələcək nəsillər qarşısında ən böyük cavabdehliyimizdir. Dilimiz var olduqca, millətimiz və dövlətimiz də əbədi yaşayacaqdır!
Anar Məmmədov,
Milli Məclisin deputatı
