Metbuat.az xəbər verir ki, xüsusilə Orta Dəhlizin inkişafı, Xəzər üzərindən bağlantıların genişləndirilməsi və türk dövlətləri arasında iqtisadi əlaqələrin artması TDT-ni regional geoiqtisadi proseslərin mühüm iştirakçılarından birinə çevirir. Bununla yanaşı, təşkilatın qarşısında siyasi mövqelərin uzlaşdırılması, ortaq təhlükəsizlik çağırışlarına cavab verilməsi və dezinformasiyaya qarşı koordinasiyalı fəaliyyət kimi məsələlər də dayanır.
Azərbaycan bu prosesdə həm coğrafi mövqeyi, həm nəqliyyat və enerji layihələri, həm də TDT daxilində fəal diplomatik fəaliyyəti ilə xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Bəs TDT mövcud potensialını konkret iqtisadi, siyasi və təhlükəsizlik mexanizmlərinə nə dərəcədə çevirə biləcək və Azərbaycanın bu prosesdə rolu necə olacaq?
Milli Məclisin deputatı Cavanşir Feyziyev Metbuat.az-a açıqlamasında bildirib ki, TDT çərçivəsində Azərbaycan Respublikası tərəfindən irəli sürülən bütün təşəbbüslər və layihələr təşkilat daxilində hərtərəfli inteqrasiya proseslərinin sürətləndirilməsinə yönəlib.
Millət vəkili vurğulayıb ki, əsas hədəf türk birliyi ideologiyasının praktik müstəvidə reallaşmasını təmin etməkdir:
Fotoda: millət vəkili Cavanşir Feyziyev
“Bu gün qlobal siyasi arenada baş verən gərgin proseslər fonunda türk birliyi ideyasının gerçəkləşdirilməsi zərurəti də artmaqdadır. Azərbaycan məhz bu zərurətdən çıxış edərək TDT daxilində ikitərəfli və çoxtərəfli əlaqələrin canlandırılmasına mühüm töhfələr verir. Özünün geosiyasi və geostrateji mövqeyinə görə də inteqrasiya proseslərinin sürəti və gələcək uğurları məhz Azərbaycandan bu proseslərdə daha fəal rol oynamağı tələb edir.
Odur ki, Azərbaycan davamlı olaraq türk dövlətləri arasında siyasi-iqtisadi və mədəni-humanitar münasibətlərin dərinləşməsi və qarşılıqlı bağlılığın artırılması üçün ardıcıl addımlar atır. Bütün bunlar Azərbaycan dövlətini türk geosiyasi regionunda baş verən inteqrasiya proseslərinin mərkəzi hərəkətverici qüvvəsinə çevirir və daha geniş miqyasda Azərbaycanın rolunu və siyasi çəkisini artırır.
Türk geosiyasi regionunun vahid siyasi və iqtisadi platformada bütövləşməsi məhz Azərbaycan vasitəsilə mümkündür. Çünki Azərbaycan geniş türk regionunun mərkəzində yerləşməklə özündən qərb cinahda yerləşən Türkiyəni Xəzərin şərqində yerləşən Mərkəzi Asiya türk dövlətləri ilə bağlayan və beləliklə, geniş bir coğrafiyanı bütövləşdirən vacib bağlantı ərazisidir. Mərkəzi Asiyanın enerji resurslarının qərbə daşınması da məhz Azərbaycanın on illər ərzində yaratdığı və daim genişləndirməkdə olduğu müvafiq infrastruktur vasitəsilə həyata keçirilə bilər”.
Azərbaycanın TDT çərçivəsində artan rolunda enerji və nəqliyyat bağlantıları xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Ölkənin Şərqlə Qərb arasında mühüm tranzit mərkəzə çevrilməsi həm türk dövlətləri arasında iqtisadi inteqrasiyanı sürətləndirir, həm də Azərbaycanın təşkilat daxilində strateji əhəmiyyətini artırır.
Cavanşir Feyziyev də Azərbaycanın enerji və nəqliyyat infrastrukturu vasitəsilə Mərkəzi Asiya ilə Türkiyə və Avropa arasında mühüm bağlantı yaratdığını vurğulayıb:
“Bakı-Tbilisi-Ceyhan, Bakı-Batumi, Bakı-Novorossiysk, Bakı-Supsa neft kəmərləri və eləcə də uzunluğu 3000 kilometrdən çox olmaqla Cənubi Avropayadək uzanan Cənub Qaz Dəhlizi Mərkəzi Asiyanın zəngin təbii ehtiyatlarının Avropaya nəql edilməsində yeganə etibarlı infrastruktur vahididir. Bununla yanaşı, Azərbaycan üzərindən keçməklə Mərkəzi Asiyadan Türkiyə və Avropa istiqamətində nəqliyyat-tranzit marşrutlarının yaradılması da ümumtürk inteqrasiya proseslərində ölkəmizin rolunu və mövqeyini dəfələrlə artırır.
Bütün türk dövlətlərinin siyasi və iqtisadi maraqları ilə üst-üstə düşən Orta Dəhliz konsepsiyasının reallaşması da hər bir türk dövlətinin və bütövlükdə türk regionunun qlobal siyasi-iqtisadi sistemə daha dərin inteqrasiya olunmasını təmin edəcək. Bu halda Zəngəzur dəhlizinin də açılması yalnız Azərbaycanın qərb bölgələrinin Naxçıvanla birləşdirilməsi üçün yox, bütövlükdə türk regionunun quru yolu vasitəsilə bir-birinə bağlanması və daha geniş miqyasda Orta Dəhliz layihəsinin reallaşması üçün zəruri şərtə çevrilir”.
Bu yanaşma Azərbaycanın TDT çərçivəsində rolunun yalnız siyasi müstəvidə deyil, həm də regional nəqliyyat və iqtisadi inteqrasiya baxımından getdikcə artdığını göstərir. Zəngəzur dəhlizi, Orta Dəhliz və enerji marşrutları üzrə formalaşan yeni bağlantılar Azərbaycanın türk dünyası ilə Avropa arasında strateji körpü funksiyasını daha da gücləndirir.
Deputatın fikrincə, bütün bu amillər Azərbaycanın qarşıdakı dövrdə inkişaf perspektivlərini və TDT daxilində inteqrasiya proseslərinə təsir imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə artırır və TDT çərçivəsində inteqrasiya proseslərinin sürətlənməsinə yol açacaq.
Azərbaycan və Türkiyə arasında media və kommunikasiya sahəsində əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi TDT çərçivəsində informasiya təhlükəsizliyi və media əməkdaşlığının genişləndirilməsi baxımından da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Xüsusilə sosial şəbəkələrdə dezinformasiyanın sürətlə yayılması və informasiya manipulyasiyasının yeni formalarının meydana çıxması türk dövlətləri arasında daha çevik və koordinasiyalı kommunikasiya mexanizmlərinə ehtiyacı artırır.
Burada əsas məsələ yalnız mövcud media əlaqələrini gücləndirmək deyil, həm də türk dövlətlərinin müasir informasiya çağırışlarına qarşı koordinasiyalı fəaliyyət imkanlarını artırmaqdır.
Məhz bu reallıq fonunda TDT çərçivəsində media və kommunikasiya sahəsində əməkdaşlığın gücləndirilməsi məsələsi aktuallaşır. İnformasiya mühitində təhdidlərin sərhəd tanımaması ayrı-ayrı ölkələrin deyil, regional əməkdaşlıq formatlarının da koordinasiyalı fəaliyyətini zəruri edir.
Azərbaycan Mətbuat Şurası İdarə Heyətinin üzvü, media eksperti Müşfiq Ələsgərlimüasir informasiya məkanında yaranan çağırışlara diqqət çəkərək bildirib ki, informasiya texnologiyalarının sürətli inkişafı yeni təhdidlərin meydana çıxmasına səbəb olub:
Fotoda: media eksperti Müşfiq Ələsgərli
“Xüsusilə sosial şəbəkələr informasiyanın yayılma sürətini misilsiz dərəcədə artıraraq dezinformasiyanı sərhədlərdən asılı olmayan təhlükələr yaradır.
Sentyabrın 17-də Bakıda Türk Dövlətləri Təşkilatına üzv ölkələrin təhlükəsizlik şuraları katiblərinin görüşündə çıxış edən Prezident İlham Əliyev də müasir təhdidlərin təkcə fiziki deyil, həm də ideoloji xarakter daşıdığını vurğulayıb. Dövlət başçısı ölkələrin sabitliyinə və konstitusiya quruluşuna qarşı yönələn ideoloji təxribatlara qarşı birgə mübarizənin vacibliyini qeyd edib və bu prosesdə müxtəlif media strukturlarından istifadə hallarına diqqət çəkib.
Bu yanaşma informasiya təhlükəsizliyinə artıq milli sərhədlər çərçivəsində deyil, regional əməkdaşlıq müstəvisində baxılmasını zəruri edir. TDT məkanında bunun üçün müəyyən institusional baza artıq mövcuddur. Təşkilat çərçivəsində media və informasiya üzrə nazirlərin və yüksək vəzifəli şəxslərin toplantıları, işçi qrupları, Media Platforması, media forumları və təlim proqramları fəaliyyət göstərir. 2023-cü ildə isə Azərbaycan, Türkiyə, Qazaxıstan, Qırğızıstan və Özbəkistanın aparıcı xəbər agentliklərinin iştirakı ilə Türk Xəbər Agentlikləri Birliyi – ATNA yaradılıb”.
Müşfiq Ələsgərli qeyd edib ki, Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) çərçivəsində media əməkdaşlığının inkişafı yalnız informasiya təhlükəsizliyinin təmin olunmasına deyil, həm də etibarlı informasiya mühitinin formalaşdırılmasına xidmət edə bilər. Ekspert bu baxımdan Prezident İlham Əliyevin diqqət çəkdiyi ideoloji təhlükəsizlik məsələsinin əhəmiyyətini vurğulayıb:
“Prezident İlham Əliyevin səsləndirdiyi ideoloji təhlükəsizlik məsələsi yalnız təhlükələrə qarşı müdafiə konsepsiyası kimi deyil, həm də daha keyfiyyətli, operativ və etibarlı informasiya istehsalı strategiyası kimi nəzərdən keçirilməlidir. TDT məkanında bunun üçün artıq mühüm institusional təməl mövcuddur. Qarşıdakı mərhələnin əsas vəzifəsi həmin mexanizmləri rəqəmsal dövrün reallıqlarına uyğunlaşdırmaq, xüsusilə sosial şəbəkələrdə dezinformasiyaya qarşı çevik əməkdaşlıq sistemi qurmaqdır.
Belə bir model reallaşarsa, türk dövlətlərinin informasiya məkanı sadəcə ortaq xəbərlərin yayıldığı platforma deyil, eyni zamanda informasiya dayanıqlılığını, media savadlılığını və cəmiyyətlərin dezinformasiyaya qarşı immunitetini gücləndirən regional kommunikasiya mühiti kimi formalaşa bilər”.
Məqalə Medianın İnkişafı Agentliyinin (MEDİA) maliyyə dəstəyi ilə “ictimai və dövlət maraqlarının müdafiəsi” mövzusu üzrə dərc olunub.
